اذربایجان - اشپزی ایرانی.غذاهای محلی.انواع کوکو.اش.پلو.خورش.ابگوشت.کباب.شامی.شیرینی.بستنی.کوفته.دلمه.برانی.مربا.فالوده.شربت.حلوا.

اذربایجان

 سنتی و محلی آذر بایجان شرقی جمعه 1387/10/13 11:30

 

 

دویماج ( خوراکی سنتی از آذربایجان شرقی در  تبریز )


------------------------------------------ 



نان خشک تبریزی 4 عدد
آب یا دوغ 1 لیوان یا به میزان دلخواه

( برای مخلوط کردن - تر کردن و فرم دادن نان خشک )

پنیر تبریز 200 گرم
کره 100 گرم
گردوی خرد شده به میزان لازم

دویماج از غذاهای سنتی آدربایجان به شمار می روزد. این غذا برای صبحانه و عصرانه سریع آماده می شود و همراه با سبزی خوردن و میوه های تابستانی ( انگور و هندوانه ) بسیار طعم لذیذ و دلچسبی دارد.

طرز تهیه
---------------

نان ها را درون کاسه ای بزرگ به اندازه کورن فلکس ( یا ریز تر ) کاملا" خرد کنید و کم کم آب ( یا دوغ ) را کم کم به آن اضافه کرده و هم بزنید . خرده های نان نباید مثل ترید آبگوشت له شوند . همین قدر که تر باشند تا بتوان آنها را گلوله کرد کافیست .

پنیر را نیز ریز رنده کرده و یا خرد کرده و به آن اضافه کنید. اکنون کره را آب کنید و همراه گردو به آن اضافه کنید و کاملا" با دست مخلوط نمایید. مواد را درون دست ها به شکل گرد یا بیضی کاملا" فشرده کنید تا کاملا" به هم بچسبد و متلاشی نشود . چنانچه از هم باز شد کمی آب و کره آبکرده اضافه کنید .

نکته : لواش خشک تبریزی در سوپر مارکت ها به صورت بسته بندی موجود است . 






1 - در گذشته های نه چندان دور در همدان همین دویماج را برای سحری ماه رمضان سر سفره می گذاشتند و داخل آن کمی هم « تخم رازیانه » هم می ریختند و بجای کره از روغن حیوانی استفاده میکردند .

2 - حالا شما هم میتوانید از سبزیجات خشک معطر یا دانه های خوشمزه و معطر مانند زیره سبز یا سیاه و یا پودر تخم گشنیز داخل آن استفاده کنید . من خودم نعنای خشک رو بیشتر دوست دارم .

3 - ضمنا تغذیه مقوی برای نیمروز کودکان مدرسه ای بشمار میرود .

برنج کاسه ای آذری
مواد لازم:برنج3 پیمانه
ذرت 1 پیمانه
نخودفرنگی 1پیمانه
هویج خردشده 2 عدد
گوشت مرغ 250 گرم
زرشک 2 قاشق غذاخوری
خلال بادام(یا پسته شامی) 2 قاشق غذاخوری
پیاز خرد شده 2 عدد
نمک وفلفل واودیه و روغن به مقدار لازم
طرز تهیه:
پیاز را سرخ می کنیم.کمی زعفران می زنیم وبرنج خام خیس خورده را (بدون اب) به ان اضافه می کنیم..تخم گشنیز، زرچوبه ودارچین وپودر کاری را اضافه می کنیم وکمی نمک اضافه کرده و3 دقیقه تفت می دهیم.کمی روغن اضافه کرده سپس هویج آب پز،نخودفرنگی وذرت را اضافه می کنیم(درصورت دلخواه قارچ وفلفل سبز نیز می توان اضافه کرد).سپس کمی از خلال بادام (یا پسته شامی) وزرشک را افزوده ،3 لیوان آب می ریزیم ومی گذاریم نسبتا بپزد.بعد در یک کاسه بزرگ چرب شده کمی زرشک وبادام ریخته وسپس لایه لایه برنج و مرغ را اضافه می کنیم می توانیم رویش پادام ریخته یا با سیب زمینی رنده شده رویش را بپوشانیم.سپس بدون فویل (ودر صورتیکه رویش را با سیب زمینی یا بادام نپوشانده ایم با فویل) در فر 180 درجه به مدت نیم ساعت می پزیم.
پیچاخ قیمه ( قیمه کاردی!)



مواد لازم:

گوشت کوسفندی ۳۰۰ گرم

پیاز متوسط ۲ عدد

تخم مرغ ۴ تا

خلال بادام نصف استکان کمترک!

ادویه خورشتی

زعفران و نمک و فلفل



طرز تهیه:

گوشت ها رو باید مثل قیمه خودمون به قطعات کوچک..بلکه هم کوچکتر خرد کنیم



ابتدا پیاز رو خلال می کنیم و با کمی روغن تفت می دهمیم وقتی پیاز زنگ گرفت یا به اصطلاح اشپز ها شیرین شد گوشت رو یه اون اضافه می کنیم بهتر کمی حرارت رو بالا ببریم تا گوشت به اب نی افته



بعد از این که گوشت ها کمی سرخ شدند نیمی از ادویه ها رو اضافه می کنیم و کمی تفت می دهیم

حدود ۲ تا ۳ لیوان اب به اون اضافه می کنیم یا در زود پز یا در دیگ معمولی اونه رو میپزیم

بادام ها رو با ۱ استکان اب در یک قابلمه کوچک روی حرارت می گذاریم

تا کمی نرم بشوند در انتهای پخت کمی کره به بادام هامون اضافه می کنیم و می تونیم در همین موقع کمی زعفران اب شده هم به بادام اضافه میکنیم تا رنگ بگیره

گوشت پخته شده رو همراه با بادام های فن اوری شده! را در یک ماهی تابه میریزم تا کمی با هم بجوشند و اب اضافه اون تبخیر بشه



نمک و فلفل و ادویه ها رو اندازه می کنیم بهتره کمی ابغوره هم اضافه کنیم ...البته خیلی کم!

وقتی میزان اب خورش به میزان دلخواه رسید تخم مرغ ها را دانه دانه روی خورش می شکنیم

البته به علت وجود انفولانزای مرغی شما زرده را بترکانید و کاری به رسم و رسوم نداشته باشید در انتها اون رو با زعفران و پیاز داغدیده تزیین کنید

کوفته تبریزی یکی از غذاهای مشهور ایران و متعلق به شهر تبریز است. انواع کوفته در نقاط مختلف خاورمیانه تهیه می‌شود و نقطه تمایز کوفته تبریزی بیشتر در طرز تهیه و مواد استفاده شده در آن است.

در این غذا از انواع سبزیجات معطر استفاده می‌شود و به‌طور سنتی گوشت این کوفته در یک هاون سنگی و با دسته‌هاونی چوبی کوبیده شده و رفته رفته سبزیجات و لپه به آن اضافه می‌گردد. ولی اخیرا گاهی گوشت چرخ کرده نیز برای آسانتر نمودن کار استفاده می‌شود. در آخر تخم‌مرغ آب‌پز، گردو و آلو خشک داخل آن گذاشته و با مخلوطی از پیازداغ و زرشک تزئین می‌گردد. داخل آب این غذا از رب گوجه فرنگی و زعفران به عنوان چاشنی استفاده می شود.

کوفته تبریزی

 

 

مواد لازم :
گوشت چرخ کرده 800 گرم
لپه 300 گرم (پخته)
برنج 2 قاشق غذا خوری ( پخته)
پیاز 3 عدد بزرگ
تخم مرغ 3 عدد
آلو 3 عدد
روغن 2 قاشق غذاخوری
رب یک قاشق غذا خوری
نمک و زردچوبه و فلفل به مقدار دلخواه

 

طرز تهیه:
لپه را پخته و چرخ می کنیم- یکی از پیاز ها را رنده کرده و با گوشت چرخ کرده مخلوط و لپه چرخ شده و برنج را که قبلن پختیم و یک عدد تخم مرغ و نمک و زردچوبه و وفلفل را به آن اضافه می کنیم - همه مواد را با هم مخلوط کرده و خوب له می کنیم. برای اینکه کوفته خوب و نرمی داشته باشیم و باز نشود , باید خوب کوبیده شود.( با میکسر این مواد خیلی خوب و یکدست کوبیده و مخلوط می شوند)
دو عدد از تخم مرغ ها را میپزیم تا سفت شود و پوست کنده برای داخل کوفته ها آماده می کنیم. سه عدد آلو را هم قبلن در آب می خیسانیم. از مخلوطمان گلوله ای به اندازه یک پرتقال بزرگ بر میداریم و میان آن را باز می کنیم یکی از تخم مرغ ها را داخل آن می گذاریم و گلوله را با دست خوب گرد می کنیم که روی تخم مرغ پوشیده شود. داخل یکی دیگر از گلوله ها را سه عدد آلو را می گذاریم و روی آن را می پوشانیم( دو عدد از کوفته های من تخم مرغ ویکی آلو دارد. از مغز گردو هم می توانیم برای داخل کوفته استفاده کنیم)




 

برای تهیه آب کوفته
دو عدد پیاز باقیمانده را رنده کرده با 5 – 6 لیوان آب و کمی نمک و زردچوبه و دوقاشق غذاخوری روغن و یک قاشق هم رب مخلوط می کنیم و می گذاریم آب جوش بیاید و کوفته های آماده شده را به آرامی داخل آبی که در حال جوش است می گذاریم و حرارت را کم می کنیم تا کوفته ها به آرامی پخته شود. داخل آب کوفته اگه دوست داشته باشید می توانید چند دانه آلو بیندازید. بعد از اینکه آب کوفته را داخل ظرف کشیدید روی آن کمی دارچین بریزید.

 

جلوگیری از وارفتن کوفته تبریزی

 
برای اینکه کوفته های شما در آب از هم نپاشد ،

1- قدری آرد و تخم مرغ به مواد آن بیافزائید.
2_ می توانید مقداری عدس خام را چرخ کرده و در موادتان از آن استفاده کنید.
3_ پس گلوله کردن کوفته ها و قرار دادن در قابلمه،حرارت آتش را زیاد کنید تا بجوشد و سپس کم کنید تا با آرامش بپزد.

کوفته تبریزی

مواد لازم:
گوشت بدون چربی چرخ کرده=نیم کیلو
آرد نخودچی=100 گرم
تخم مرغ=4 عدد
پیاز سرخ کرده=3 تا 4 قاشق سوپخوری
زردچوبه=بمقدار کم
تخم مرغ پخته شده سفت=4 تا 5 عدد
آلو=250 گرم
گردو خرد شده=2/1 لیوان
نمک و فلفل=بمقدار کافی


طرزتهیه
تخم مرغها را در ظرفی می شکنیم کمی نمک و فلفل می زنیم. آرد نخودچی را در تخم مرغ می ریزیم کمی زعفران حل شده در آب جوش به مایه اضافه می کنیم یک لیوان آب و گوشت چرخ کرده را داخل مایه می ریزیم و مایه را خوب مخلوط می کنیم.



اگر مایه خیلی سفت شد باز هم کمی آب داخل آن مایه می ریزیم مایه را خوب مالش می دهیم.بعد پیاز سرخ کرده را با زردچوبه مخلوط می نماییم 5 تا 6 لیوان آب روی آن می ریزیم و کمی نمک و فلفل به آن اضافه می کنیم روی آتش می گذاریم تا جوش بیاید بعد از مایه داخل یک پیاله کوچک پر می کنیم وسط مایه را گود می نماییم یک دانه تخم مرغ سفت و کمی آلو قیسی و پیاز سرخ کرده و گردوی خرد شده وسط مایه می گذاریم روی کوفته را جمع می کنیم بطوریکه تمام مواد داخل کوفته بماند بعد کوفته ها را با دست صاف کرده تا کاملا گرد و منظم شود(این کوفته را معمولا به بزرگی یک پرتقال درشت درست می کنند و گاهی هم ممکن است آنقدر آن را بزرگ تهیه کرد که یک جوجه را داخل آن گذاشت در اینصورت باید پارچه نازک سفیدی را داخل پیاله بزرگی بیندازیم و مایه را داخل پارچه به بزرگی همان پیاله به شکل گرد آماده کنیم و در وسط مایه جوجه پخته استخوان گرفته و سایر مواد را قرار بدهیم در هر حال موادی که میل داریم داخل کوفته بریزیم باید کاملا در کوفته پوشیده بماند کوفته های کوچکتر را وقتی آب و پیاز جوش آمد داخل آن می اندازیم و کوفته بزرگ را داخل پارچه پیچیده یعنی سر پارچه را جمع کرده گره می زنیم و با همان پارچه داخل آب و پیاز که در حال جوش است می اندازیم.آب کوفته باید به مقداری باشد که روی آنرا بگیرد و در ظرف را می بندیم می گذاریم کوفته آهسته بجوشد و بپزد و آب آن در حدود دو لیوان بشود.ممکن است به آب کوفته کمی رب گوجه فرنگی نیز بزنیم در صورتیکه کوفته در پارچه باشد آن را بعد از پختن از پارچه خارج کرده در ظرف قرار می دهیم و آب کوفته را روی آن می ریزیم.ممکن است به مایه کوفته تبریزی نیم کیلو سبزی(تره-جعفری-شبت-مرزه-نعناع-ترخان)خرد کرده نیز مخلوط نمود و البته کوفته تبریزی با سبزی خوشمزه تر و معطر است.)اطراف کوفته را با تربچه و پیازچه فراوان تزئین می نمائیم.

  • اوماج

    اوماج یا آماج ماده ای است که از آرد تهیه می شود . روش تهیه بدین ترتیب است که مقدار کمی آرد را با آب جوشیده مخلوط می کنند و و با دو دست آن را به شکل گلوله های ریز در می آورند سپس ماده به دست آمده را اندکی خشک می کنند. بعداز آن گلوله ها ی خمیری خشک شده را از یک الک که حکم یک صافی را دارد عبور می دهند و گلوله های خمیری درشت تر دوباره بین دو دست مالیده می شود تا ریز تر گردد.
    بدین ترتیب اوماج تهیه می شود .
    در آذربایجان این محصول دو کاربرد دارد و در تهیه دو غذای سنتی مصرف می شود.
    1- اوماج آشی (آش اوماج )
    2- اوماج حالواسی (حلوای اوماج)
    در کتاب خوراک های ایرانی اثر نادر میرزا شاهزاده قاجار نیز به غذای سنتی آش اوماج اشاره شده است.

  • قویماق و قایقاناق

    قویماق و قایقاناق از جمله غذاهای سنتی آذربایجان به حساب می آیند که البته در بسیاری دیگراز مناطق ایران نیزپخت می شوند. این دو غذا به خاطر قرار گیری در زمره غذاهای شیرین در وعده صبحانه نیز صرف می شوند. وجود شیرینی و آرد در این غذا بر تبرک و خوش یمنی آن در اعتقادات مردم این دیار افزوده و موجب قرارگیری آن در جایگاه ممتازی از سنتها و رسوم آنان گشته است :
    - در فولکلور آذری می توان انعکاسی از آن را یافت:مثلا :( عزیزیم بیزه گه ل قوناق
    / سنه پیشیریم قایقاناق)
    - در اکثر نقاط آذربایجان قویماق غذایی است که بعد از روز اول زندگی زناشویی از طرف خانواده عروس به خانه زوج جوان برای میل در وعده صبحانه برده می شود
    - در اکثر نقاط این خطه قویماق به عنوان اولین غذا بعد از زایمان محسوب می شود.
    - نذر قویماق و سپس سفره قویماق که تنها زنان حق استفاده از قویماق آن سفره را دارند از دیگر رسم های در ارتباط با این غذا است.(در باسمنج تبریز )
    - قایقاناق در مراسم نوبارلیق به خانه نوعروس برده می شود(در عجبشیر)
    - در کتاب شرح زندگی من ،عبدالله مستوفی در این خصوص می خوانیم :
    - "کلثوم ننه گفته است اگر قندی را که از این ساییدن (از ساییدن بر سر عروس و داماد در هنگام مراسم عقد)حاصل می شود مکایه شیرینی کاچی (قویماق) و قیقناق هدیه مادر زن در روز پاتختی کنند و داماد و عروس از آن بخورند ،عشق زن و شوهر به یکدیگر زیاد خواهد شد.این رسم امروز هم در عقد کنان برقرا است گو اینکه لامحاله کاچی و قیقناق در عروسی جوانهای متجدد منسوخ شده است

  • ۸۷/۱۲/۱۵

  • حلوا گردویی حلوای گردو، حلوای خوشمزه در کارگاه بزرگ حلواپزی ما در تبریز تهیه می‌شود.

    در تهیه حلوای گردو از شیره انگور یا همان دوشاب، شکر، گلوکز و مغز گردو استفاده می‌شود.

    برای عمل آوری حلوای گردویی ابتدا شیره انگور، شکر و گلوکز را در داخل دیگ مسی ریخته و به آن حرارت می‌دهند تا به حالت جوش درآید. پس از جوش آمدن حرارت را کم می‌کنند تا به آن جوشانده چوبک را نیز اضافه کنند.
    مایع غلیط به ‌دست‌ آمده را دوباره با استفاده از دستگاه خاصی به مدت دو تا سه ساعت به‌طور کامل مخلوط می‌کنند (این عمل برای کم شدن شدت چسبندگی به دندان ها انجام میشود که اصطلاحا سفیدکردن میگویند چون رنگ آن به صورت بارزی روشن تر میشود، لازم به توضیح است که این کار در مورد تافی های مختلف هم انجام میگیرد).
    بعد از این عمل مایع به ‌دست ‌آمده سفت میشود اما از شدت جسبندگی آن به دندان ها بشدت کاسته میشود.
    با مخلوط کردن مایع (حلوا) سفت ‌شده و سفید شده با مغز گردو خرده شده "حلوای گردویی" آماده مصرف می‌شود.

    سابقه حلوای گردویی در آذربایجان (تبریز) به قرن‌های خیلی گذشته برمی‌گردد

    حلوای گردو از تنقلات اصلی مردم آذربایجان‌ در شب یلدا و روزهای سرد زمستان است. حلوای گردو بیشتر در مواقع عادی سر سفره صبحانه با لواش تاره و شیر در آذربایجان

 

  
نویسنده : فرزانه (ربابه)دریاباری ; ساعت ٥:۱٧ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/٦/۱۸