اشپزی ایرانی.غذاهای محلی.انواع کوکو.اش.پلو.خورش.ابگوشت.کباب.شامی.شیرینی.بستنی.کوفته.دلمه.برانی.مربا.فالوده.شربت.حلوا.

خوراک

ماهائی‌ها شبانه‌روزی سه بار غذا می‌خورند یکی به نام «قیلون ناهار» qaylun nahar در بامداد و آن بیشتر نان و پنیر و چائی است و گاهی کره و شیر و عسل و زمستان‌ها «آرشه » ârshe بر آن افزوده می‌شود. یکی دیگر هنگام نیمروز به نام «ناهار» و یکی هم شب به نام «شوم» shum (=شام)، ناهار در پائیز و زمستان و بهار بیشتر «آبگوشت» یا «آرداش» ârdâsh (آش رشته) یا «کشکه‌دو» kashke du (=دوغ کشک: کالجوش، کله جوش) است و تابستان بیشتر نان و پنیر و ماست و فرنی. شام در پائیز و زمستان و بهار بیشتر «گوشته پلا gushte pela (گوشت پلو) و تابستان آبگوشت یا پلو یا کوکو است.

مردهایی که برای کشت و کارهای سنگین دیگر به بیرون از ده می‌روند دوبار دیگر نیز غذا می‌خورند یکی میان بامداد و نیمروز به نام «خلیلی» xalili و یکی عصر به نام «چاشت» câsht. خلیلی بیشتر نان و ماست و چایی است و آن را اگر از ده پر دور نباشند زنها می‌برند.واگر دور باشند خود هنگام رفتن سرکارهمراه می برند.چاشت از بازمانده ناهار خورده می‌شود.

چند گونه نان دارند به نامهای: لواش تمبلکی tambelaki ، چپّاتیceppâti ، شیرنونshirnun ، کلجه نون kelje nun.نان را زنها در تنور (تندیر tandir ) خانه که در حیاط     [13]     ساخته شده است می‌پزند.

شیربرنج «شیر آش» shirâsh ، آش اماج «اماچآش» emâcâsh ، سبزی پلو «سوزی پلا» suzi pelâ ، گورماست «گرماسّ » germâss ، آغوز «ششه» sheshe ، خورش قرمه سبزی«سبزی قرمه» sabzi qerme ، حلوا «هلوا»halvâ   و اشکنه همان eshkene نامیده می‌شود.

از خوراک‌های دیگر آنان پلویی است به نام «تاس بلو پلا» tâs belu pelâ . «تاس بلو» ظرفی است مسی و  دردار همانند قابلمه که در آن گوشت و سیب‌زمینی و مغز گردوی کوبیده و آلو می‌ریزند و پس از آن که برنج را آبکشی کردند آن را در ته دیگ می‌گذارند و برنج آبکشی شده را روی آن می‌ریزند و آنجا می‌ماند تا کم‌کم آنچه در آن ریخته شده است بپزد.

آخوزلوا âxuzelva (= حلوای گردو) حلوایی است که در آن مغز گردو ریخته باشند. دونه هلوا dune helvâ (= حلوای برنج) حلوایی است که با برنج کوبیده درست می‌شود. هلورده helvarde حلوا ارده است و از بیرون به ماها آورده می‌شود. تهلا tahlâ آرد سرخ کرده‌ای است که به آن شیر و شکر یا شیره افزوده شده است.کله kaleشیرواره» (نوبت شیر) است و آن چنان است که هر چند خانوار با یکدیگر قرار می‌گذارند که شیر روزانه دام‌های خود را به نسبت مقدار شیر، هر چند  روز یک بار به یک خانواده از میان خود بدهند و بدین روش هر خانواده هر چندگاه یک بار یا چند روز شیر فراوان خواهد داشت و این یک یا چند روز «کله» او شمرده می‌ شود.